Accepteer cookies om deze inhoud in te laden.

Het Nederlands Structuralisme vormt een van de belangrijkste bijdragen van Nederland aan de moderne architectuur van de tweede helft van de twintigste eeuw. Het is een stroming in de architectuur die eind jaren ‘50, begin jaren ‘60 afstand nam van de technocratische planning waarmee de naoorlogse wederopbouw van het land ter hand werd genomen. In plaats daarvan vroeg het ruimte voor de poëtische en emotionele kanten van de architectuur om zo tot een volwaardig menswaardige leefomgeving te komen. De relatie tussen de ruimtelijke configuratie en gebruikspatronen vormde de motor voor een nieuw vocabulaire. Veel structuralistische gebouwen zijn experimenteel in een poging om tot een sociale ruimte te komen die openstaat voor spontane ontmoeting en menselijke interactie.

Het archief van Het Nieuwe Instituut bevat werk van bekende en minder bekende architecten uit deze stroming, onder wie Piet Blom, Theo Bosch, Gert Boon, Paul de Ley, Joop van Stigt, Hans Tupker en Jan Verhoeven. Ook verwierf Het Nieuwe Instituut vanaf 2014 het archief van Herman Hertzberger, een van de belangrijkste protagonisten van het structuralisme. Inmiddels behoort het structuralisme tot jong erfgoed en wordt onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van deze stroming gedaan.

'Open Structures: An Introductory Dossier on Dutch Structuralism'
Volume #35, april 2013

Deze publicatie is het resultaat van een samenwerking tussen The Berlage, TU Delft, Het Nieuwe Instituut en Volume. Het bevat interviews, statements en voorstellen, zowel historsch als hedendaags, en de resultaten van een master class aan The Berlage. Met bijdragen van Dirk van den Heuvel, Tom Avermaete, Herman Hertzberger, Arjen Oosterman en Brendan Cormier.

De structuralistische tekening 1955-1980

Tijdens archiefonderzoek voor de tentoonstelling Structuralisme, naar het werk van architecten als Piet Blom, Jan Verhoeven en Herman Hertzberger, kwamen tekeningen tevoorschijn die anders waren dan de gebruikelijke plattegronden, doorsneden en perspectieven. In plaats daarvan: abstracte structuren, geometrische patronen met felle kleuren, netwerkachtige steden en grids, collages en pamfletten. Conservator Ellen Smit startte een onderzoek naar de oorsprong en betekenis van deze tekeningen en schreef een essay over de uitkomsten.

Het verhaal van een andere tekenwijze
De structuralistische architectuurtekening in Het Speelhuis van Piet Blom

Ellen Smit heeft in Bulletin KNOB 117 (2018) op basis van dit onderzoek een artikel gepubliceerd over de rol van de structuralistische tekening tijdens het ontwerpproces. Daarin staat het ontwerp van Piet Blom (1934-1999) voor Het Speelhuis en Woningenwoud in Helmond (1972-1978) centraal.